🔒 Eremu Kritikoa eta Aldi Bereko Kontrolaren Oinarrizko Hitzak 200 (Euskara)

1. Oinarrizko Kontzeptuak eta Arazoaren Definizioa (Kontzeptu eta Arazoen Definizioa)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa	Azalpena
1	Eremu Kritikoa	Critical Section	Baliabide partekatuetara sartzen den kode eremua.
2	Lasterketa Baldintza	Race Condition	Prozesu asko datu berera sartzean gertatzen den arazoa.
3	Aldi Bereko Exekuzioa	Concurrency	Hainbat zeregin aldi berean gertatzen ari direla dirudien egoera.
4	Paralelismoa	Parallelism	Hainbat zeregin benetan aldi berean exekutatzen diren egoera.
5	Baliabide Partekatuak	Shared Resource	Prozesu/hari askok erabiltzen dituzten datuak edo aldagaiak.
6	Prozesua	Process	Exekutatzen ari den programaren instantzia.
7	Hari	Thread	Prozesu baten barruan exekuzio unitatea.
8	Testuinguru Aldaketa	Context Switching	CPUaren kontrola prozesu batetik bestera pasatzea.
9	Eragiketa Atomikoa	Atomic Operation	Etenik gabe osorik burutzen den eragiketa.
10	Elkarrekiko Bazterketa	Mutual Exclusion	Eremu Kritikoaren baldintza nagusia. Aldi berean prozesu bakar bati sartzen uztea.
11	Aurrerapena	Progress	Eremu Kritikoan sartu nahi duten prozesuek ez dute itxaron behar.
12	Itxaronaldi Mugatua	Bounded Waiting	Prozesu batek itxaron behar duen denbora mugatua izan behar da.
13	Blokeo Hila	Deadlock	Prozesuek elkarren baliabideen zain daudela betiko itxaroten duten egoera.
14	Gosea	Starvation	Prozesu bat ezin dela denbora mugagabean exekutatu.
15	Ez-Deterministikoa	Non-Deterministic	Exekuzio-ordenaren arabera emaitza aldatzen dena.
16	Hesia	Barrier	Hari asko puntu jakin batean elkartu eta denak iritsi arte itxaroten duten tresna.
17	Irakurle-Idazle Arazoa	Reader-Writer Problem	Klasikoki irakurketak aldi berean onartu eta idazketak baztertu behar dituen sinkronizazio arazoa.
18	Filosofo Jaleen Arazoa	Dining Philosophers Problem	Blokeo hila gerta daitekeela erakusten duen sinkronizazio arazo klasikoa.
19	Ekoizle-Kontsumitzaile Arazoa	Producer-Consumer Problem	Buffer partekatu bat erabiltzen duten bi prozesu motaren sinkronizazioa.
20	Blokeoa	Lock	Elkarrekiko bazterketa inplementatzeko oinarrizko mekanismoa.

---

2. Hardwaren Oinarritutako Sinkronizazioa (Hardware-Based Synchronization)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
21	Test-and-Set Agindua	Test-and-Set Instruction (TAS)
22	Compare-and-Swap Agindua	Compare-and-Swap Instruction (CAS)
23	Truke Atomikoa	Atomic Exchange
24	Etenak Desgaitu	Disable Interrupt
25	CAS Begizta	CAS Loop
26	Mutex Hardware Laguntza	Mutex Hardware Support
27	Spinlock (Biraka Blokeoa)	Spinlock
28	Itxaronaldi Lanpetua	Busy Waiting (Spinning)
29	Karga Lotura	Load-Link (LL)
30	Gordetze Baldintzatua	Store-Conditional (SC)

---

3. Softwarean Oinarritutako Sinkronizazioa (Software-Based Synchronization)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
31	Dekkerren Algoritmoa	Dekker's Algorithm
32	Petersonen Algoritmoa	Peterson's Algorithm
33	Txanda Aldagaia	Turn Variable
34	Bandera Aldagaia	Flag Variable
35	Txandakako Exekuzioa	Alternating Execution
36	Lock-Free Programazioa	Lock-Free Programming
37	Wait-Free Programazioa	Wait-Free Programming
38	Elkarrekiko Bazterketa Eza	Non-Mutual Exclusion
39	Algoritmo Banatua	Distributed Algorithm
40	Elkarrekiko Bazterketa Banatua	Distributed Mutual Exclusion

---

4. Semaforoak (Semaphores)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
41	Semaforoa	Semaphore
42	Semaforo Osokoa	Integer Semaphore
43	Semaforo Bitarrra	Binary Semaphore
44	Kontaketa Semaforoa	Counting Semaphore
45	wait Eragiketa	Wait Operation (P, acquire, down)
46	signal Eragiketa	Signal Operation (V, release, up)
47	Itxaron Ilara	Waiting Queue
48	Semaforo Balioa	Semaphore Value
49	Monitorea	Monitor
50	Baldintza Aldagaia	Condition Variable

---

5. Blokeo Hila (Deadlock)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
51	Blokeo Hila	Deadlock
52	Blokeo Hilaren Baldintzak (4)	Deadlock Conditions (4)
53	Elkarrekiko Bazterketa (Blokeo Baldintza)	Mutual Exclusion (Deadlock Condition)
54	Eutsi eta Itxaron	Hold and Wait
55	Ez-Aurretiazkoa	No Preemption
56	Itxaronaldi Ziklikoa	Circular Wait
57	Baliabide Esleipen Grafoa	Resource Allocation Graph
58	Blokeo Hila Saihestea	Deadlock Avoidance
59	Blokeo Hila Detektatzea	Deadlock Detection
60	Blokeo Hila Berreskuratzea	Deadlock Recovery
61	Bankari Algoritmoa	Banker's Algorithm
62	Egoera Segurua	Safe State
63	Egoera Ez-Segurua	Unsafe State
64	Behar Matrizea	Need Matrix
65	Eskuragarri dauden Baliabideak	Available Resources
66	Esleipen Matrizea	Allocation Matrix
67	Baliabideen Aurretiazkoa	Resource Preemption
68	Prozesu Bukaera	Process Termination
69	Denbora-Muga	Time Out
70	Itxaronaldi Ziklikoa Saihestea	Circular Wait Prevention

---

6. Programazio Paraleloko Tresnak eta Ereduak (Parallel Programming Tools & Models)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
71	Pthreads (POSIX Hariak)	POSIX Threads
72	OpenMP	Open Multi-Processing
73	MPI (Mezuak Pasatzeko Interfazea)	Message Passing Interface
74	Hari Multzoa	Thread Pool
75	Hodi-Linea	Pipeline
76	Etorkizuna / Promesa	Future / Promise
77	Zeregina	Task
78	Fork-Join Eredua	Fork-Join Model
79	Aktore Eredua	Actor Model
80	CSP Eredua	Communicating Sequential Processes (CSP)

---

7. Sinkronizazio Mekanismo Aurreratuak (Advanced Synchronization)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
81	Blokeo Berrizsartzailea	Reentrant Lock
82	Irakurle-Idazle Blokeoa	Read-Write Lock (RW Lock)
83	Hesia	Barrier
84	Atzera-Kontaketa Latcha	CountDownLatch
85	Hesi Ziklikoa	CyclicBarrier
86	Trukatzailea	Exchanger
87	Aldagai Atomikoa	Atomic Variable
88	CAS Eragiketa	CAS Operation
89	Mezu Pasatzea	Message Passing
90	Rendezvous	Rendezvous

---

8. Sistema Eragilearen Antolaketa eta Baliabideak (OS Scheduling & Resources)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
91	Aurretiazkoa	Preemption
92	Ez-Aurretiazkoa	Non-Preemption
93	Antolatzailea	Scheduler
94	Bidaltzailea	Dispatcher
95	CPU-Mugatua	CPU-Bound
96	I/O-Mugatua	I/O-Bound
97	Lehentasun Inbertsioa	Priority Inversion
98	Lehentasun Oinordetza	Priority Inheritance
99	Lehentasun Segurtasuna	Priority Safety
100	Baliabide Kudeatzailea	Resource Manager

---

9. Sistema Banatuak eta Hodeiko Aldi Berekoa (Distributed & Cloud Concurrency)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
101	Sistema Banatua	Distributed System
102	Transakzio Banatua	Distributed Transaction
103	Bi Faseko Konpromisoa (2PC)	Two-Phase Commit (2PC)
104	Hiru Faseko Konpromisoa (3PC)	Three-Phase Commit (3PC)
105	Paxos Algoritmoa	Paxos Algorithm
106	Raft Algoritmoa	Raft Algorithm
107	Blokeo Banatua	Distributed Lock
108	Lider Hautaketa	Leader Election
109	Erloju Sinkronizazioa	Clock Synchronization
110	Lamport Denbora-Markak	Lamport Timestamps

---

10. Programazio Hizkuntzen Araberako Aldi Berekoa (Language-Specific Concurrency)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
111	Java synchronized	Java synchronized Keyword
112	Java volatile	Java volatile Keyword
113	C++ std::mutex	C++ std::mutex
114	C++ std::atomic	C++ std::atomic
115	Go Goroutine	Go Goroutine
116	Go Kanala	Go Channel
117	Python GIL (Interprete Blokeo Globala)	Python Global Interpreter Lock (GIL)
118	Rust Jabetza	Rust Ownership
119	Aktore Eredua (Erlang/Akka)	Actor Model (Erlang/Akka)
120	JavaScript Gertaera Begizta	JavaScript Event Loop

---

11. Lotutako Hitzak Zabaltzea (Related Terms Expansion)

Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa	Zb.	Euskarazko Terminoa	Ingeles Terminoa
121	Transakzioa	Transaction	141	Gehigizko Lana	Overhead
122	Isolamendu Maila	Isolation Level	142	Hari Segurtasuna	Thread Safety
123	Blokeo Gatazka	Lock Contention	143	Berrizsartzea	Reentrancy
124	Blokeo Ezabaketa	Lock Elision	144	Ez-Berrizsartzailea	Non-reentrant
125	Blokeo Hila Saihestea (Berria)	Deadlock Prevention	145	Eremu Kritikoaren Latentzia	Critical Section Latency
126	Mutex Blokeoa	Mutex Lock	146	Blokeo Optimoa	Optimal Locking
127	Gertaera Bandera	Event Flag	147	Baliabide Agortzea	Resource Exhaustion
128	Sinkronizazio Atzerapena	Synchronization Lag	148	Azkeneko Koherentzia	Eventual Consistency
129	Multi-Core Sistema	Multicore System	149	Linealizagarritasuna	Linearizability
130	Antolaketa Banatua	Distributed Scheduling	150	Koherentzia Sekuentziala	Sequential Consistency
131	Denbora Muga Baldintza	Timing Constraint	151	Memoria Hesia	Memory Barrier
132	Denbora Errealeko Sistema	Real-Time System	152	Hodi-Lineatzea	Pipelining
133	Memoria Banatua	Distributed Memory	153	Memoria Partekatuak	Shared Memory
134	Tokiko Memoria	Local Memory	154	Hari Arina	Lightweight Thread (LWT)
135	Mezu Ilara	Message Queue	155	Kernel Mailako Hari	Kernel-Level Thread
136	Ataka Birbidalketa	Port Forwarding	156	Erabiltzaile Mailako Hari	User-Level Thread
137	Socket Komunikazioa	Socket Communication	157	Kernel Aurretiazkoa	Preemptive Kernel
138	Urruneko Prozedura Deia (RPC)	Remote Procedure Call (RPC)	158	Kernel Ez-Aurretiazkoa	Non-Preemptive Kernel
139	Fitxategi Sistema Banatua (DFS)	Distributed File System (DFS)	159	Eusteko Denbora	Hold Time
140	Itxarote Grafoa	Wait-For Graph	160	Eskaera Matrizea	Request Matrix
161	Atomizitatea Bermatzea	Atomicity Guarantee	181	Multiplexazioa	Multiplexing
162	Funtzio Berrizsartzailea	Reentrant Function	182	Adiskidetasuna Banatua	Distributed Consensus
163	Eremu Kritiko Aurretiazkoa	Preemptive Critical Section	183	Transakzio Erregistroa	Transaction Log
164	Eremu Kritiko Ez-Aurretiazkoa	Non-preemptive Critical Section	184	Begizta Paraleloa	Parallel Loop
165	Blokeo Zuzena	Fair Lock	185	Urratsa	Striding
166	Blokeo Ez-Zuzena	Unfair Lock	186	Multi-Prozesaketa Simetrikoa (SMP)	Symmetric Multiprocessing (SMP)
167	Denbora Zatia (Quantum)	Time Slice (Quantum)	187	Multi-Prozesaketa Asimetrikoa	Asymmetric Multiprocessing
168	Exekuzio Denbora	Execution Time	188	Koherentzia (Cache)	Coherency (Cache Coherency)
169	Prozesatzeko Denbora	Processing Time	189	Sinkronizazio Gehigizkoa	Synchronization Overhead
170	Antolaketa Algoritmoa	Scheduling Algorithm	190	Ingurune Banatua	Distributed Environment
171	Multi-Programazioa	Multiprogramming	191	Sistema Paraleloa	Parallel System
172	Multi-Prozesaketa	Multiprocessing	192	Koherentzia Ahula	Weak Consistency
173	Denbora Partekatzeko Sistema	Time-Sharing System	193	Koherentzia Indartsua	Strong Consistency
174	Sistema Deterministikoa	Deterministic System	194	Aldi Bereko Kontrol Baikorra	Optimistic Concurrency Control
175	Hodia	Pipe	195	Aldi Bereko Kontrol Ezkorra	Pessimistic Concurrency Control
176	Memoria Partekatuaren Komunikazioa	Shared Memory Communication	196	Serializatu	Serialize
177	Posta-Kutxa	Mailbox	197	Serializagarritasuna	Serializability
178	Sistema Deia	System Call	198	Aurretiazkoa Saihestea	No Preemption Prevention
179	Kernel Modua	Kernel Mode	199	Itxaronaldi Ziklikoaren Baldintza	Circular Wait Condition
180	Erabiltzaile Modua	User Mode	200	Baliabide Grafoaren Murrizketa	Resource Graph Reduction